Сызықтық алгебраның теңдеулер жүйесін шешудің итерациялық әдістер.

A: f (х)=0  (1) теңдеулер жүйесі деп аталады, егер х-вектор болса, яғни       компоненталық вектор болса f векторы функцияның жүйе: сызықтық, сызықтық емес, транц, алгебралық болуы мүмкін.

Сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесін қарастырайық. (С.А.Т.Ж)

          

                           (2)

 

   m- теңдеулер саны

   n- белгісіздер саны

Егер m > n      болса  аса анықталған жүйе.    

Егер m < n      болса  аса анықталмаған жүйе.    

Егер m = n      болса  жабық жүйе болады.

Егер кеңейтілген жүйенің

 

                         

 

 жүйенің матрицасы

 жүйенің кеңейтілген матрицасы

         Егер Ч(А)=Ч(В) болса,  жүйенің тек бір ғана шешімі болады.

(2) жүйенің бір шешімі бар болсын.Енді жүйенің Гаусс, Крамер, матрицалық тәсілімен шешеміз.Бұл әдіс нақты түбірді есептейді, бірақ n-кіші сан. Бірақ ғылыми техникалық, экономикалық есептерде n-үлкен сан болады. Мысалы, n=50, 100 болуы мүмкін.Бұл жағдайда нақтыоң нәтиже бермейді.Оның 2 сесебі бар:

1) есептін көлемі өте көп болады.

2) әрбір есептің қадамында арифметикалық операциялар белгілі қателікпен орындалады.Оның қосындысы үлкен сан болып кетуі мүмкін, яғни нәтиже дұрыс шықпайды.

Мысалы: n=20 болсын.

         Крамер тәсілін қолданайық. болсын.Крамер тәсілі  операция  орындалсын

Жалпы қателік :

(2) Жүйе берілген болсын және тек түбірлері бар болсын. Матрицалық формада жүйені былай жазуға болады.

                                Ах = в (3)

мұндағы квадратуралық матрица – А

                          

- вектор

- матрицалық қатар.

 


(3) жүйеден төмендегі эквивалентті жүйеге жөшіреміз.

                                            (4)

         Бұл формадағы көшу үшін : (3) жүйедегі 1 теңдеуінен х -ді табайық, 2 теңдеуде х-табайық.n теңдеуден х-табайық.

       (5)

 

(2)=(3)=(4)=(5) эквивалентті жүйелер.

                                                 0-ші нүктелер деп белгілейік.

Қалған нүктелер мына формуламен есептелінеді.

 

                   (6)

 

(6) жүйені (4) түрде жазайық

 

                      

 

          (7)

(6) ~ (7) (6)-шы формуламен жай интерацияны есептейді.

 бойынша есептейміз.

         Теорема. (7) формуласындағы сандық тізбектің шегі болуы үшін  матрицасының нормасы төмендегі шартты қанағаттандыруы керек.

                                     (8)

Мұндағы норма төмендегіні есептейді.

 (8)  шарт тізбектің жинақтылығына жеткілікті шарт.

       

            

Мысал қарастырайық:

 

Жүйені мына түрде жазсақ:

Онда жүйені итерациялық формада былай аламыз:

Сәйкестік шартын тексерейік:

 

 және жуықтау шешімін келесі түрде табамыз:

     

 

   делік

Нәтиже келесі кестеде көрсетілген:

Итерация

0

1

2

3

4

0

0,795

0,962

0,9781

0,9802

0

0,849

0,982

1,0020

1,0040

0

1,398

1,532

1,5604

1,5625

 

Соңғы шартты келесі түрде тексереміз:

 

Нәтижесінде мынаны аламыз: